"Blakfraideia" erabiltzera iritsiko gara?

Duela hilabete pasatutxo, milaka lagun izan ziren Gernikan Urriko Azken Astelehena ospatzen. Azoka astelehenero egiten bada ere, urriko azkena izaten da berezi: izugarrizko festa antolatzen dute egun osorako, eta jendetza biltzen da.

Azaroaren amaieran, berriz, beste ospakizun hau izan dute: "Black Friday Gernikés" (hala iragarri du hango dendari batek bere facebookean).

Terminoak itzultzeko, jokatu arduratsu

Terminologiaren inguruko kontsultan agertu zitzaigun zalantza: nola esan behar dugu euskaraz diseño responsable? Alegia: web-orriak gailu bakoitzaren pantailaren neurrietara moldatzeko eraikitzen den diseinuari, nola esan behar zaio euskaraz? Kontzeptua erraza da ulertzen. Adibidez, gure blog hau honela ikusten da telefono adimentsu batean:

Eztabaidan, bat-bateko erantzuna azaldu zen: diseinu arduratsua. Batzuok ez zioten hankarik ez bururik aurkitzen terminoari, diseinu batzuk, ardura bakoak eta ganorabakoak izan arren (hau, esate baterako), primeran egokitzen zaizkielako gure tramankuluen pantailen ezaugarriei. Baina zentzua aurkitzen ziotenek bazuten argudio bat: gaztelaniaz, diseño responsable erabiltzen dela.

Eta zergatik ez joan jatorrizko terminora itsu-itsuan gaztelaniakora jo beharrean? Ingelesekoan hauxe aurkitu genuen: responsive design. 

Selektibitatea: gurean, zer?

Esaera zaharrak dio: "Ekaina, azterketa garaia". Bueno, ez; honela dio: "Ekaina eder, uda halaber". Eta mix bat eginda –bide bihurri samar batetik–, hau ateratzen zaigu: "Ekaineko azterketak ondo, uda ezin hobeto". Hala daude –ezin hobeto– batxilergoa eta selektibitateko azterketak amaitu dituzten ikasleak: hiru hilabeteko oporraldian sartu dira. Nahi genuke guk halakorik!

Gu ez gaude, ez, oporretan; eta, gure lana euskararen kontuei erreparatzea denez, ikertzea okurritu zaigu ea nolakoa izan den 2015eko ekain honetan unibertsitatera sartzeko probaren Euskara eta Literatura atala.

Gora korredakzioa! (Zein itzulpen kaxkarrak egiten diren Hezkuntzan!)

Egunotan, ikastetxeko AJA ('Antolamendu eta Jarduera Araudia'; gazt., ROF) irakurtzen ibili gara eta atentzioa eman digute pasarte batzuek (askotxok). Adibidez, honek:

4. artikulua. Koordinazio didaktikorako organoak

Tutoretzak eta taldeko, etapako nahiz zikloko irakasle taldeak ELBIRA ZIPITRIA HLHIko koordinazio didaktikorako organoak izango dira. Aipatu berri ditugun bi organo horiek, klaustroaren, Koordinazio Pedagogikorako Batzordearen, didaktika-departamentuaren eta orientazio-departamentuen zuzendaritzapean egongo dira.

Gure galdera hau da: Koordinazio didaktikorako zenbat organo daude gure ikastetxean? Bi? Lau? Zazpi? Benito Lertxundiren abestia kantatzen ari garela ematen du: «Zer egin degu? Zer egiten degu? Zer egingo degu? Koordinatu? Ez, hori ez! Seguru asko, ez!».

Kontuz!

Joan den ostiralean, gaur zortzi, segurtasun-kartelak direla eta aritu ginen. Batzuetan, kartel horiek ez dute hitzik behar. Adibidez:

Gerta liteke, ordea, baten batek pentsatzea hor patinaje artistikoa edo rokanrola ikasteko eskolaren bat dagoela (eta zartako earra hartzea). Orduan, hitzez zehaztu behar da: Kontuz! Zorua bustita (hori bururatu zaigu guri, eta hala dakar Errotuluen Hiztegiak: bingo!).

Ez sartu!

Behar al du testurik irudi honek? Seguru asko, ez. Denok egingo dugu irakurketa bera, nork bere hizkuntzan: prohibit el pas, prohibido o paso, accès interdit, no entry, vietato l'ingresso, passagem proíbida... 

Eta euskaraz ?

Zer ez da itzultzea?

"Zer ez da itzultzea? Abiapuntuko testuak dioen guztia ez esatea (edo ez dioen zerbait esatea), eta esaten dena hizkera natural eta jatorrean ez adieraztea."

Batzuetan, testu bat euskaratzen saiatu eta geratzen zaiguna ulertzeko, ezinbestekoa izaten da joan eta etorriko bidaia egitea: euskaratutako testua erdaraz ulertzen dugu, ez euskaraz. Maiz asko gertatzen zaigu hori, esaterako, aditzetatik datozen izenak erabiltzen ditugunean.

Adibide bat ematearren, institutu bateko arautegitik ateratako mezu labur batekin arituko gara:

Se informa de que está prohibido el uso de aparatos electrónicos (teléfonos móviles, juegos electrónicos...) por parte del alumnado durante las horas lectivas.

Zer da itzultzea?

"Zer da itzultzea? Itzultzea da abiapuntuko testuak dioen guztia esatea, ez dioen ezer ez esatea, eta esaten dena ahalik eta hizkera natural eta jatorrenean adieraztea."

 Valentín García Yebra, Traducción: Historia y Teoría

Adibide bat ematearren, LHko 6. mailako matematika ariketa bat ekarriko dugu hona:

¿Cuántas bolas de cada color hemos metido en una bolsa si sabemos que hay en total 50, que el número de rojas es el doble que el de blancas y que por cada tres bolas blancas hay una negra?

Gaixorik dago irakasle eria (Generoa euskaraz II)

Euskaraz ez dago genero gramatikalik, hitano formetan izan ezik. Abantaila da hori, edo eragozpena?

Zein ondo bizi garen generorik gabe!


Ikastetxeko zuzendariak koadernoan idatzitakoa, 3. mailako ikasleen gurasoei erabaki larri bat jakinarazteko:
 

«Les informamos de que la mayoría de profesores y profesoras del profesorado del centro han ha decidido que los alumnos y las alumnas el alumnado de 3º no irán irá este año al viaje de estudios si no hay monitores y monitoras dispuestos y dispuestas para ir con ellos y ellas a no ser que encuentren monitores y monitoras para acompañarles».

“Eskerrak izen multzokariak dauzkagun erdaraz. Ez dago monitorado edo horrelakorik? Bueno, agian hobeto: monitores/as horrekin, hezkidetzarekin daukagun konpromisoa adierazten diegu gurasoei… Eta ea ez diren konturatzen acompañarles idatzi dudala… Ez dakit zuzena izango den erdaraz, baina acompañarlos/las astuna da: galdetu behar diot Lenguakoari… [Egileak euskaratua]”.

Itzultzaileen penak eta nekeak (Generoa euskaraz I)

Euskaraz ez dago genero gramatikalik, hitano formetan izan ezik. Abantaila da hori, edo eragozpena?

Generoa egotea nahi dut!!!

«Because he takes pleasure in her, because his pleasure is unfailing, an affection has grown up in him for her […]. Given their unpromising beginnings, they have been lucky, the two of them: he to have found her, she to have found him».  J.-M. Coetzee, Disgrace

Nola arraio euskaratu behar genuke pasarte hori?